Meslektaşımız Aynur Dağdemir’in 19 Kasım 2015 tarihinde, görevi başındayken, kadın çalışma arkadaşını korumaya çalıştığı sırada katledilmesi, kadına yönelik şiddetin en acı örneklerinden biri olarak hafızalarımıza kazındı. Bu cinayetin üzerinden yıllar geçti ancak ne yazık ki kadın cinayetleri giderek arttı. Buna rağmen yetkililer, şiddetin sona ermesi için üzerlerine düşen sorumluluğu yerine getirmemeye devam etti. Şiddeti önleyecek mekanizmalar kurulmadı, failler cezasız kaldı.
Kadın cinayetleri 2026 yılında da sistematik biçimde devam ediyor. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) verilerine göre; Türkiye’de kadınların hayatları boyunca birlikte oldukları erkeklerin şiddetine maruz bırakılma oranı %32 ile %38 arasındadır ve Türkiye bu oranla OECD ülkeleri arasında ilk sırada yer almaktadır (OECD ortalaması %23,4; İsveç %21; Almanya %22). Bu tablo karşısında dahi kadın cinayetlerine ve şüpheli kadın ölümlerine ilişkin resmi veriler kamuoyuyla paylaşılmamaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü tarafından “küresel bir halk sağlığı krizi” olarak tanımlanan kadına yönelik şiddet; kadınların fiziksel, ruhsal ve üreme sağlığını doğrudan tehdit eden en ağır insan hakları ihlalidir. Biz kadın hekimler, şiddetin her türlüsüne polikliniklerde, acil servislerde ve doğumhanelerde her gün tanıklık ediyoruz. Şiddetin yalnızca o anki fiziksel hasarla sınırlı kalmadığını; depresyon, travma sonrası stres bozukluğu, kronik ağrılar ve gebelik komplikasyonları gibi uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açtığını biliyoruz.
Kadına yönelik şiddet, toplumsal eşitsizlikler, yapısal sorunlar ve erkek egemen sistem sonucunda ortaya çıkmaktadır. Derinleşen yoksulluğun yükü en çok kadınların omuzlarına binmekte; karşılıksız bakım emeği, güvencesiz çalışma ve ekonomik kırılganlık, kadınların şiddet ortamından uzaklaşmasını zorlaştırmaktadır. Buna karşın kadınlar maruz bırakıldıkları şiddetin sorumlusu olarak gösterilmektedir. İktidar, kadınlar erken yaşta evlenir, en az üç çocuk doğurur, evden çıkmadan yarı zamanlı ve esnek çalışırsa sorun kalmayacağını iddia etmektedir. Ancak bu söylem sadece failleri aklamakta, devletin şiddeti önleme yükümlülüğünü yok saymakta, kadınların bedenleri, doğurganlıkları ve emekleri üzerinde denetim kurmayı amaçlamaktadır.
Kadına yönelik şiddete karşı gerekli hukuki önlemler acilen alınmalıdır. Şiddeti önleme, şiddete maruz bırakılanları koruma ve güçlendirme, failleri kovuşturma ve bütünlüklü politikalar izleme esasına dayanan İstanbul Sözleşmesi, kadına yönelik şiddetin kaynağının toplumsal cinsiyet eşitsizliği olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Devletin görevi bu sözleşmeyi uygulamak ve adalet mekanizmalarını her başvuruda gecikmeden işletmek olmasına karşın sözleşmeden çıkılmıştır, 6284 sayılı kanun ise etkin uygulanmamaktadır. Bugün ise “ailenin korunması” adı altında kadınlar aileye ve eve hapsedilmek istenmekte, LGBTİ+’lar hedef gösterilmektedir. Oysa şiddet “aile içi” bir mesele değil, bir insan hakları ihlalidir. “Aile On Yılı” ilanı ve bu doğrultuda yürütülen politikalar, inşa edilmek istenen muhafazakâr toplum düzeninin kadınlar ve LGBTİ+’ların hakları yok sayılarak kurulduğunu göstermektedir.
Yarın, 20 Kasım, dünya genelinde ve Türkiye’de Nefret Suçu Mağduru Transları Anma Günü. Translara yönelik önyargı, transfobi, şiddet ve nefret cinayetleri sonucu aramızdan alınanlar anılacak; bu konudaki hak ihlalleri ve yaşam hakkı talepleri bir kez daha gündeme taşınacaktır. Translar yalnızca cinsiyet kimlikleri nedeniyle öldürülmekte, ağır şiddete uğramakta, barınma ve sağlık hakkından mahrum bırakılmakta, yapısal dışlanma sonucu intihara sürüklenmektedir.
Tüm yetkileri tek elde toplayıp demokrasi mekanizmalarını işlevsiz hâle getiren bu düzende kadınların, çocukların ve LGBTİ+’ların payına ne yazık ki ölüm, ayrımcılık, şiddet ve yoksullukla mücadele düşmektedir. Tarafsızlığını kaybeden adalet mekanizması ve doğrudan siyasi erkin talimatlarıyla çalışan kolluk yapılanması, zaten erkek egemen olan sistemi daha da pekiştirmekte, failleri cesaretlendirmektedir. Cinsiyetçi politikalar, günlük hayata kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetleri olarak yansımaktadır. Bu nedenle demokrasiden uzaklaşılarak atılan her adım, toplumsal barış ortamını baltalayan her tutum, aslında kadınlara, çocuklara ve LGBTİ+’lara yönelik bir saldırı olarak ortaya çıkmaktadır.
Kadınlar korku ve güvensizlik içinde faillerden kaçmaktan, mahkemelerde adalet kırıntılarına razı edilmekten, sosyal yaşamlarında görmezden gelinmekten, çoğu zaman kendileriyle birlikte çocuklarının ve sığınabildikleri yakınlarının can güvenliği için kaygı duymaktan, toplumsal destek alamamaktan yorulmuştur.
Ama kadınlar susmuyor; haklarından, hayatlarından ve birbirlerinden vazgeçmiyor!
Kadınların talepleri, demokrasi ve özgürlük mücadelesinin ikincil bir başlığı değil, eşitlikçi toplumun temelidir.
Adana Tabip Odası olarak taleplerimizi bir kez daha dile getiriyoruz:
- Tam zamanlı, güvenceli istihdam talebini yükseltmenin,
- Kadınları şiddetten koruyacak ve güçlendirecek tüm mekanizmaların eksiksiz kurulması, kadın sığınakları ve danışma merkezleri açılması için söz söylemenin,
- Şiddet gören kadınlar için gerekli ekonomik, hukuki ve psikolojik desteği tam olarak sağlamanın,
- Nefrete ve ayrımcılığa karşı yan yana gelmenin,
- Hayatın her alanında tam eşitlik istemenin,
- Mücadelemizi büyütmenin tam zamanı!
Dayanışmamızla, tüm kadınlar için, her birimiz kendi alanımızdan ses vermeye devam edeceğiz. İstanbul Sözleşmesi’ne geri dönülmesi için mücadelemizden vazgeçmeyeceğiz.
Sözümüzü bitirirken sevgili Aynur Dağdemir’i, erkek şiddetiyle ve nefret cinayetleriyle aramızdan alınan tüm kadınları ve LGBTİ+’ları saygıyla anıyoruz. Bu şiddeti önlemenin yolu; toplumsal cinsiyet eşitliği alanında, sağlıkta, okullarda, tüm alanlarda “şiddete sıfır tolerans” ilkesiyle hareket etmekten geçer diyoruz.
Yaşasın kadın dayanışması!
Adana Tabip Odası
Adana Tabip Odası Adana Tabip Odası